Objavljeni dokazi: Kako je tajna služba SFRJ švercovala drogu

Goli otok

Upravnici, brodovi, službenici i zatvorenici s Golog otoka učestvovali su u švercu zlata, morfijuma i dragog kamenja, tvrdi Jutarnji list koji je došao u posed dokumenta koji to dokazuje.

Jutarnji list poseduje dokumentaciju koja direktno potvrđuje da su državne strukture Jugoslavije ne samo učestvovale, nego i organizovale šverc razne robe, u prvom redu u inostranstvo, od čega se ubirala dobra zarada koja se, između ostalog, koristila za potrebe tajnih službi. Radi se o dokumentima Službe državne bezbednosti i drugih tela SFRJ iz 60-ih godina koji su sačuvani, delom i na mikrofilmovima, u slovenačkoj arhivi.

Iz tih dokumenata je vidljivo da su se u državnoj režiji krijumčarile u prvom redu cigarete, kafa i alkohol, ali isto tako i zlato, drago kamenje i morfijum. Za potrebe krijumčarenja korišćene su luke Rijeka i Kopar, gde su, kako se navodi bile “snabdevačke baze za švercerske kanale”. Da ne bi bilo zabune, u izveštajima visokopozicioniranih državnih službenika, prvenstveno tadašnjih sekretara za unutrašnje poslove na saveznom i republičkom nivou, jasno se ističe da se radi o ilegalnim poslovima. Čak postoji i dokument Saveznog izvršnog veća (SIV) s odlukom o zabrani “tranzita cigareta u Italiju i sličnih transakcija”.

Ovaj dokument, kojim se zbog bilateralnih odnosa s Italijom zabranjuje daljnji šverc osim preko spomenutih slobodnih zona, uručen je svim članovima SIV-a, među kojima je bio i Mika Špiljak kao hrvatski republički predstavnik, a potom je upućen i svim republičkim sekretarima unutrašnjih poslova.

dokumentMeđutim, šverc se nastavio i nakon te odluke SIV-a. Iz dopisa koji slovenački sekretar za unutrašnje poslove 1966. šalje tadašnjem predsedniku Skupštine Slovenije proizlazi da je do 1960. svojevrsni monopol za ove ilegalne poslove imao Generaleksport, dok su se naknadno u celu priču uključila i preduzeća Brodokomerc, Intereuropa i ljubljanska Prehrana. U izveštaju se detaljno navodi kako iza svih poslova stoji jedan švajcarski trgovac iz Basela, koji jugoslovenskim preduzećima najpre nudi legalne poslove preko konsignacijskih skladišta, uz isplatu odgovarajućih provizija, a potom “širi posao i na tranzit uz veću zaradu, što je čisti krijumčarski posao”.

U dokumentu se navode razlike u prodaji cigareta uz obračunate takse i na crnom tržištu u Italiji, opisuje se način dopreme, kao i opremanje stranih jahti, brodova i turista koji borave u Jugoslaviji.

Najzanimljiviji je izvještaj iz maja 1964. koji tadašnjem saveznom sekretaru za unutrašnje poslove Vojinu Lukiću podnose “upravnici” Golog otoka Rade Radević i Slavko Barta. Radi se o svojevrsnom obračunu prihoda od krijumčarenja cigareta i kafe za protekli period, ali se u njemu navodi još niz detalja poput onog da u operativnom delu posla učestvuju šefovi Golog otoka, koji koriste tamošnje objekte, brodove, službenike zatvora, ali i osuđenike, njih 12, koji su im služili kao radna snaga za pretovar “robe”.

U njemu se opisuje kako su se cigarete preko Austrije dopremale skrivane ispod rezane građe u kamionima, koje bi vozači ostavljali na parkingu ispred riječke luke i odlazili na spavanje. Cigarete su dolazile i vagonima iz Švajcarske, kao tranzitna roba za Grčku, ali su umesto u Grčkoj završavale u riječkim skladištima, odakle su prema potrebi plasirane na ilegalno tržište u Italiju. Tako se švercovala i kafa. Ukupno se spominje šest “partija” s 16.000 kartona cigareta na kojima je zarađeno 218.000 dolara i 12 vagona kafe, od kojih je polovina “zaliha” i zaradom oko 30.000 dolara.

Spominje se i plan transporta alkohola u Nemačku, zlata u Indiju, s kojom su planirali razviti i posao transporta dragog kamenja.

– Iz Indije bi išlo neobrađeno, a za Indiju obrađeno drago kamenje. Za ovaj posao usluga bi iznosila 10.000 dolara za pola kilograma u jednom pravcu, što znači tamo i nazad 20.000 dolara – navode upravnici Golog otoka, koji tvrde da je “u toku i posao s morfijumom iz Makedonije”, piše Jutarnji list.

Od ove zarade, kako je vidljivo iz dokumenata, plaćane su razne nabavke, očigledno špijunske opreme, npr. 500 komada mikrofona. Plaćanja su išla na račun stranih firmi u švajcarskim bankama, a vidljivo je da je u deo transakcija bila uključena i vojska tadašnje države.

Jutarnji list/Blic

Napiši komentar